Krachten bundelen op complexe kleuterinstroom
De basisscholen in Slotervaart, een wijk in Amsterdam Nieuw-West, ontdekten dat ze steeds tegen dezelfde uitdagingen aanlopen bij de kleuterklassen: kinderen worden niet goed overgedragen vanuit de voorschool, er mist informatie over ondersteuningsbehoeften bij specifieke kinderen, steeds meer kinderen missen schoolse vaardigheden als ze bij de kleuterklas binnenkomen, en leerkrachten zijn soms handelingsverlegen als specialistische hulp lang uitblijft. De scholen besloten op deze ‘complexe kleuterinstroom’ hun krachten te bundelen.
Het idee: Matchen op uitdagingen en oplossingen binnen de wijk
In het zoeken naar één oplossing om in een pilot met de wijk uit te proberen, ontdekten de scholen dat ze niet alleen hele vergelijkbare uitdagingen tegenkomen, maar ook al veel ideeën en tips hebben om elkaar verder te helpen. Wat als ze simpelweg deze kennis gestructureerd zouden uitwisselen? Zo ontstond het idee voor de wijkintervisie.
Met de wijkintervisie wordt de kennis in de wijk gebruikt om slimme, strategische keuzes te maken voor inclusief onderwijs. Je bespreekt uitdagende casussen met elkaar en ontdekt met behulp van een assenstelsel wie tegen precies dezelfde problemen aanloopt, én welke school de oplossing misschien al heeft gevonden. Vooraf bereiden alle scholen casussen voor die problemen omschrijven waar ze herhaaldelijk op vastlopen. Tijdens de wijkintervisie worden de casussen besproken, matches gemaakt en oplossingen op korte en lange termijn gedeeld. Er worden ook belangrijke partners uit de wijk uitgenodigd die relevante informatie kunnen hebben over de vraagstukken. Denk aan het OKT, de voorschoolse voorzieningen en de kinderopvang.
“Het was een fijne en dynamische manier van werken door de verschillende casussen te bespreken. Je kan je als wijk en als school daardoor kwetsbaar opstellen en van elkaar leren.”
– medewerker SWV Amsterdam-Diemen
De impact: samen verantwoordelijk, geen concurrentie
Tijdens de eerste wijkintervisie in Slotervaart werden verschillende casussen gedeeld. Bijvoorbeeld de uitdaging dat veel kleuters bepaalde basisvaardigheden (o.a. zitten op een stoel) nog niet hebben op het moment dat zij op school komen. Er werd getipt om een klein klasje voor kleuters op te zetten, om deze vaardigheden aan te leren.
Door de werkvorm stelden professionals zich kwetsbaar op en kwamen ze direct tot concrete oplossingen en actiepunten. Ze spraken af dat het nuttig is om de intervisie 1 à 2 keer per jaar te doen en daarbij ook standaard IB’ers en relevante partijen uit de wijk uit te nodigen. Door de hoofden bijeen te steken over moeilijke kwesties op school, konden de scholen in de wijk beter samenwerken en een gezamenlijke verantwoordelijkheid voelen om alle kinderen in de wijk te voorzien van inclusief onderwijs.
“Deze sessies zouden nog meer waarde toevoegen als de IB’ers ook aansluiten.”
– deelnemende directeur
Zelf deze pilot uitproberen?
Zo werkt het
Voorbereiding (20 minuten)
Vraag elke school een casus in te dienen die te maken heeft met het onderwerp waar jullie op focussen als wijk rondom inclusief onderwijs. In dit praktijkvoorbeeld werden complexe casussen die voorkwamen bij de kleuters aangedragen.
Gebruik tape om in de ruimte een assenstelsel neer te leggen. De uiteinden van het assenstelsel kun je vinden in de downloads. Op de ene as staat ‘ik herken dit wel’ / ‘ik herken dit niet’. Op de andere as staat ‘ik loop hierin vast’ / ‘ik kom hier wel uit’.
Ronde 1: Positie kiezen op het assenstelsel (7 minuten)
- Laat de inbrenger de casus voorlezen aan de groep. De groep mag alleen vragen stellen ter verduidelijking aan de inbrenger (nog geen advies geven).
- Iedereen kiest op basis van het horen van de casus een positie op het assenstelsel. Herken je de casus wel of niet bij je eigen school? En loop je erin vast of kom je eruit?
- Laat de deelnemers toelichten waarom ze hun positie hebben gekozen. Maak vervolgens duo’s van mensen die op een tegenovergestelde positie op het assenstelsel staan.
Ronde 2: Bedenk ideeën met je duo (7 minuten)
Ga met je gevormde duo in gesprek aan de hand van de gesprekskaartjes (zie downloads). Bespreek hoe je met de situatie om kan gaan en hoe jullie samen als wijk kunnen zorgen dat deze kinderen in hun klas blijven. Schrijf zowel handige tips op de korte termijn als strategische keuzes op de lange termijn op.
Ronde 3: Bespreek uitkomsten met de groep (7 minuten)
Bespreek plenair welke ideeën en inzichten jullie in de duo’s hebben opgedaan en wat dit van jullie vraagt als wijk. Noteer direct concrete actiepunten die hieruit volgen.
Naslagwerk (30 minuten)
Verzamel de inzichten en actiepunten en koppel ze terug aan de deelnemers (en eventueel afwezigen). Geef de ingevulde gesprekskaartjes per casus terug aan de school die de casus inbracht. Zo kan de school direct aan de slag met de tips & tricks voor de korte termijn.
Praktische tips
- Begin klein. Start bijvoorbeeld met een aantal (reguliere en SBO) scholen uit de wijk, en het OKT. Nadat een stevige basis is gelegd, kan uitgebreid worden met andere partners, IB’ers of leerkrachten.
- Wijs een gespreksleider aan die de tijd en het tempo van de sessie bewaakt.
- Laat deelnemers vooraf casussen insturen, zodat deze tijdens de intervisie overlegd kunnen worden.
- Breek het grote vraagstuk in kleine concrete leerstukken. Probeer de casus specifiek te maken en tegelijkertijd de oplossingen juist vanuit een breder perspectief te bedenken. Hoe kunnen we als wijk iets doen om niet alleen deze casus op te lossen, maar daarmee ook andere kinderen op de lange termijn te helpen?
- Houd de groepjes tijdens de tweede ronde klein (2-3 mensen). Zo kun je sneller meer casussen behandelen en komen er meer ideeën uit.
- Staat iedereen in hetzelfde kwadrant en kun je geen handige duo’s maken? Dan kun je de casus ook plenair bespreken.
- Leg de inzichten tijdens de sessie vast. Neem desnoods op en gebruik een transcribeerprogramma om tijd te besparen.
