Gemaakt door 
In samenwerking met 
Inclusief onderwijs lukt het best wanneer scholen niet alleen staan, maar samenwerken met hun wijk. Hoe krijg je de wijk hierin mee? Deze tool helpt schoolleiders om samenwerking met andere scholen en partners op te bouwen en te versterken. Met praktische stappen en tips ontdek je hoe je gezamenlijk kunt optrekken, kennis kunt delen en samenwerkt aan een inclusieve leeromgeving voor alle leerlingen.
Bij co-teaching staan twee leerkrachten samen voor de klas: één uit regulier en één uit speciaal onderwijs. Het doel is om de expertise van regulier en speciaal onderwijs te bundelen en om te leren van elkaars praktijk in de klas. Door deze samenwerking wordt het makkelijker om te differentiëren, leerlingen in kleine groepjes instructie te geven en beter aan te sluiten bij verschillende onderwijsbehoeften. Met de diversiteit aan ervaringen versterk je de inclusiviteit van het onderwijs. Daarnaast ontwikkel je je beiden als professional; de kwaliteit van je onderwijs en je coachingsvaardigheden groeien.
Co-creatie in de klas is een lespakket waarmee de kinderen in de klas zelf aan de slag gaan met het onderwerp inclusiviteit. De leerlingen verkennen het thema, bedenken ideeën, bouwen prototypes en reflecteren. Als leerkracht begeleid je het proces en blijf je goed scherp op de inhoud. Hiermee zet je de kinderen in hun kracht; zij kunnen heel goed hun eigen problemen rondom inclusief onderwijs verwoorden en oplossingen bedenken die juist voor hen werken. Laat je vooral verrassen door hun verbeeldingskracht!
Inclusief onderwijs begint in het klaslokaal; juist hier kunnen leerlingen ervaren dat elk kind verschillende behoeften heeft, maar recht heeft om in de klas te zijn, erbij te horen en te leren.
Het klaslokaal is de dagelijkse leef- en leeromgeving van het kind. De inrichting hiervan speelt een cruciale rol voor inclusief onderwijs. Door je klaslokaal bewust in te richten kan stress, weerstand en faalangst worden verminderd. Leerlingen krijgen zo meer controle over hun emoties en gedrag en voelen zich veiliger. Hoe staat het met de inrichting van jouw klaslokaal, met het oog op inclusief onderwijs? Check het met deze tool!
Klaar om samen voor elk kind in de buurt onderwijs te organiseren? Om de vaart erin te houden, plan je nu alvast terugkerende meetings in. Zo leg je samen een basis en blijf je in beweging!
Hoe kom je erachter of de oplossing die jullie samen hebben bedacht echt werkt? Of het doet wat je wil dat het doet? Dat doe je met een pilot. Een pilot is een tijdelijk, klein project bedoeld om een nieuw idee uit te proberen. Zo leer je snel wat je moet aanpassen voordat je het op grote schaal gaat uitrollen. Het helpt om risico’s te verkleinen en snel inzichten op te doen. In deze tool helpen we je met de opzet van het pilotplan.
Het pad naar inclusief onderwijs bereiken met de school brengt uitdagingen met zich mee. Om van onderzoek en inventarisatie over te gaan op actie, is het nodig om eerst als school te bepalen op welke uitdagingen je gaat focussen. Alle uitdagingen zijn belangrijk, maar je kunt ze niet allemaal tegelijk aanpakken. Welke zijn het meest urgent? Welke pakken we als eerste aan? Deze tool helpt hierbij.
Deze tool helpt je om ideeën uit een co‑creatiesessie te vertalen naar uitvoerbare oplossingen die echt verschil maken in de klas of school. Je plot eerst alle ideeën op impact en haalbaarheid, kiest de beste kandidaten en werkt die daarna gericht uit. Zo maak je snel bewuste keuzes en vergroot je de kans op succes. Je weegt hierbij effecten op alle leerlingen en stakeholders mee.
Het pad naar inclusief onderwijs voor de hele wijk brengt uitdagingen met zich mee. Om van onderzoek en inventarisatie over te gaan op actie, is het nodig om eerst als wijk te bepalen op welke uitdagingen je gaat focussen. Alle uitdagingen zijn belangrijk, maar je kunt ze niet allemaal tegelijk aanpakken. Welke zijn het meest urgent? Welke pakken we als eerste aan? Deze tool helpt hierbij.
Veel pilots in het onderwijs zijn waardevol, maar verdwijnen na afloop. De uitdaging is om succesvolle ideeën te vertalen naar blijvende verandering. Deze tool helpt om systematisch de stap te zetten van tijdelijk experiment naar duurzaam beleid en praktijk, met aandacht voor zowel de inhoudelijke verandering als de financiële haalbaarheid.
Inclusief onderwijs vraagt om samenwerking. Breng daarom de pioniers van alle scholen in de wijk samen. Geef ze de verantwoordelijkheid en het vertrouwen om de verandering te leiden en samen te werken met andere scholen in de wijk. Eigenaarschap en steun bij elkaar zijn cruciaal voor verandering. Samen breng je meer ideeën en vaardigheden mee, en vergroot je meteen het draagvlak in je school.
Een onderdeel van inclusief onderwijs is omgaan met uiteenlopend gedrag en verschillende behoeftes van kinderen. Daarom is het belangrijk om je eerst goed in te leven in jouw leerlingen. Wat maken zij mee voor, tijdens en na de lessen? En hoe ervaren zij deze gebeurtenissen zelf? De leerlingenreis geeft houvast aan een kort gesprek waarin je leert luisteren zonder oordeel. Je onderzoekt zo welke behoeftes er onder bepaald gedrag schuilen. De uitdaging is om daarna de klas of lessen zo aan te passen dat het niet alleen deze leerling, maar alle leerlingen helpt. Probeer het eens uit!
Je hebt met je inclusief onderwijs actieteam in de school of wijk bepaald welke uitdaging je als eerste gaat aanpakken. De volgende stap is co-creatie: ideeën bedenken. In een co-creatiesessie creëer je oplossingen met alle stakeholders die met de uitdaging te maken hebben. Dit kunnen schoolleiders, IB’ers en leerkrachten zijn, maar ook leerlingen, ouders, leden van het schoolbestuur of beleidsmakers bij de gemeente. De kern van co-creatie is gelijkwaardige samenwerking, waarbij alle deelnemers invloed hebben op het proces en de resultaten. Zo ontstaat eigenaarschap bij alle deelnemers (‘dit idee heb ik mee bedacht dus ik sta erachter dat het wordt uitgevoerd’).
Wat kan ik leren van een andere school? Soms ben je zo gewend aan hoe de zaken bij jou op school gaan, dat je niet meer ziet hoe het óók kan. Observeren gaat over verbazing en verwondering. Het helpt om je eigen normen en waarden onder de loep te nemen en kansen te spotten voor inclusief onderwijs op jouw school.
Inclusief onderwijs vraagt om een duidelijke visie en ambitie van de school. Met deze tool reis je naar het jaar 2035. Je beantwoord in een krantenartikel van de toekomst vragen aan een journalist over jullie inclusieve aanpak. Door te visualiseren waar jullie willen staan wordt de weg ernaartoe concreter. Deze tool helpt je samen te dromen over een toekomst waarin alle leerlingen zich gezien en thuis voelen. Je formuleert ook wat hierin de eerste stappen zijn en de grootste uitdagingen.
Gemaakt door
In samenwerking met